Qabiletti oqýshynyń 3 kategorıasy nemese daryndy balada bolatyn 15 erekshelik

Qabiletti oqýshynyń 3 kategorıasy nemese daryndy balada bolatyn 15 erekshelik
Ⓒqamshy.kz

Ár bala tili shyǵyp, aınalaǵa  qarap, neniń ne ekenin bile bastaǵan sátten-aq ártúrli qylyqtary shyǵyp, ózindik minez-qulqyn kórsete bastaıdy. Balabaqsha jasyna tolǵannan bastap «Kim bolǵyń keledi?» degen suraqqa ózinshe bir jaýaptary da daıyn bolady. Biri - ushqysh, biri – muǵalim, endi biri – ánshi bolǵysy keledi. Al keıbireýi tipti erekshe. Olardy túsinip bolmaısyń. Birde - kól, birde - shól. Bir qarasań, jasyna jetpeı ómirden túńilip júredi, endi birde álemdegi eń momaqan bala bolyp, bir orynda tapjylmaı otyryp, tereń oıǵa shomǵanyn kóresiń. Áıteýir, ózgeshe. Eshkimge uqsamaıdy. Óziniń qıalyndaǵy álemde sharyqtap júredi. Iá, dál solaı! Quddy, bultta qalyqtap júrgendeı. Ǵalymdardyń aıtýynsha, qıalynda qalyqtap júretin balalardyń erekshe, daryndy bala bolý yqtımaldylyǵy óte joǵary eken.

Daryndy balany qalaı tanýǵa bolady?

Belgili zertteýshi, psıholog N. S. Leıtes qabiletti balalardyń 3 kategorıasyn anyqtap bergen bolatyn.

Birinshi kategorıa — oı-óris qabileti erte jastan baıqalǵan balalar.

Ekinshi kategorıa — jeke bir is-áreket túrimen belgili bir mekteptegi ǵylym túrine qabilettiligimen kózge túsken oqýshylar.

Úshinshi kategorıa — daryndylyq kúsh-qajyrymen erekshelenetin oqýshylar.

Oı-óris qabiletimen erte jastan kózge túsken oqýshylarǵa mekteptegi oqý kezindegi qarqyndylyq tán. Keıbireýleriniń aqyl-oıy tabandy túrde damıdy da óz qatarlastaryn basyp ozady. Olardyń aqyl-oıynyń kemeńgerligi sonsha, olardy baıqamaý múmkin emes. Mundaı balalar 3-4 jastan oqýdy, jazýdy, syzýdy úırenedi de, óse kele belgili bir ǵylym túrlerimen shuǵyldanady. Olardyń qyzyǵýshylyǵy aýysyp otyrǵanymen, aqyl-oıǵa salmaq salatyn pánderge talpynysy tómendemeıdi.

Balanyń daryndylyǵy baıqalmaıtyn jaǵdaılar da kezdesedi. Keıde tipti balanyń eseıgen shaǵynda sırek kezdesetin qabiletteri kórinis taýyp jatady. Balalardyń boıynda belgili bir qabilettiń jarqyn kórinisi, oı-óris deńgeıiniń jalpy kórinýimen, damýymen, ǵylymnyń, ónerdiń arnaıy bir salasyna beıimdelýimen sıpattalady.

Úshinshi kategorıaǵa jatatyn oqýshylar jalpy damýy jaǵynan óz qatarlarynyń aldyna shyqpaıdy. Biraq aqyl — oıynyń ózindik erekshelikterimen ózgeshelenedi.

Endeshe, balanyń daryndy ekenin anyqtaýǵa kómektesetin biraz erekshelikterin keltirsek:

  1. Neǵurlym kóp bilýi, ári bilgenin umytpaýy;
  2. Uǵymtaldyǵy, aıtqyzbaı bilip turýy;
  3. Alýan túrli taqyryptarǵa qyzyǵýshylyq tanytýy;
  4. Til baılyǵynyń bolýy, tildi úırenýge qabilettiligi;
  5. Tez oılaý, tez qaǵyp alý;
  6. Ózgeshe oılaýy;
  7. Keń saralaı alýy;
  8. Máseleniń ózgeler kóp baıqaı bermeıtin tustaryn baıqaýy;
  9. Tamasha sheshim oılap tabýy;
  10. Máselege sholý jasaı alady, istiń nemen aıaqtalatynyn aldyn ala sezip qoıady, qıaly júırik, balama sheshimderdi tez tabady;
  11. Aıtqanynan qaıtpaıtyn qyrsyq, maqsat qoıyp umtylady, keıde oqys qımyl jasaıdy;
  12. Rettilikpen jumys isteıdi; táýelsiz, ári adamǵa  baǵyna bermeıdi;
  13. Tez jalyqqysh, bos tura almaı, bir nárse istegisi kelip turady;
  14. Kúrdeli nárselerdi unatady, bireýlermen talasqandy jany súıedi;
  15. Basqalardyń nazaryn ózine aýdarýdy qalap turady, maqtaý súıedi.

Mine, daryndy balalarda baıqalatyn erekshelik. Endeshe, Siz de balańyzdy bir sát zerttep kórińizshi? Bálkim, osy atalǵan erekshelikter balańyzdyń boıynda bar shyǵar? Sizdiń de balańyz bolashaǵynan zor úmit kúttiretin  qabiletti bala bolýy ábden múmkin...

Usynǵan: Maqpal Sembaı

«Qamshy» silteıdi

Pikir aıtý

Pikir qaldyrýshynyń tirkelýi mindetti. KİRÝ / TİRKELÝ


    1
    HEALTH EXPO-2019» kórmesi: Medısına salasyndaǵy múmkindikter júzege asady
    16/02 23:20 0 123
    2
    Seksen tórttegi tarıhı jeńis!
    16/02 14:08 0 1452
    3
    Ábý Nasr ál-Farabıdiń «Qaıyrymdy qalasy» durys zertteldi me?
    16/02 13:42 0 323
    Adamdyq minbeden túsip qap, Áıteýir bıiktep baramyz
    16/02 10:42 1 363
    Japon sýretshisiniń eldi qaratqan erekshe sýretterin kórdińiz be?
    16/02 10:24 0 529

    Tanystyrylǵandar

    "Nege áli joq?" Nazarbaeva elde jańa mınıstrlik ashýdy usyndy
    "Nege áli joq?" Nazarbaeva elde jańa mınıstrlik ashýdy usyndy
    "Nege áli joq?" Nazarbaeva elde jańa mınıstrlik ashýdy usyndy
    Nazarbaevanyń aıtýynsha, elimizde túıini sheshilmeı turǵan máselelerdiń biri – saýda salasy eken.
    Aýdıo tyńdaý
    08/02/2019 16:18 0 5237
    Kópbalaly analardyń Úkimetke qoıar talaptary qandaı?
    Kópbalaly analardyń Úkimetke qoıar talaptary qandaı?
    Kópbalaly analardyń Úkimetke qoıar talaptary qandaı?
    AzattyqLIVE habarynda kóp balaly analardyń Astana men Almaty ákimdigine joldaǵan talabyn talqylady
    Aýdıo tyńdaý
    08/02/2019 16:25 0 3199
    Shymkentte 6 balaly anany páterinen qýyp jatyr
    Shymkentte 6 balaly anany páterinen qýyp jatyr
    Shymkentte 6 balaly anany páterinen qýyp jatyr
    Úıdiń ıesi Astanadaǵy qaıǵyly oqıǵa qaıtalana ma dep qorqýda
    Aýdıo tyńdaý
    08/02/2019 17:29 0 3964
    Qazaqstanǵa halyqaralyq izdeýde júrgen sulý boıjetkenderdiń biri ekstradısıalandy
    Qazaqstanǵa halyqaralyq izdeýde júrgen sulý boıjetkenderdiń biri ekstradısıalandy
    Qazaqstanǵa halyqaralyq izdeýde júrgen sulý boıjetkenderdiń biri ekstradısıalandy
    Qazirgi ýaqytta Orýmbaeva Astana qalasynyń tergeý ızolátorynda otyr.
    Aýdıo tyńdaý
    09/02/2019 13:38 0 2236
    Siz qazaq kelini sekildi brıtan koroli áıelderiniń  de "sálem salatynyn" bilesiz be?
    Siz qazaq kelini sekildi brıtan koroli áıelderiniń de "sálem salatynyn" bilesiz be?
    Siz qazaq kelini sekildi brıtan koroli áıelderiniń de "sálem salatynyn" bilesiz be?
    "Kelin sálem salyp turǵanda óziniń kelin, ana, ene ekenin sezip otyrady. Sondyqtan bul dástúrdi múmkindigimiz kelgenshe saqtaý qajet".
    Aýdıo tyńdaý
    09/02/2019 16:29 0 1250
    Biz balamyzǵa ne aıtyp júrmiz?
    Biz balamyzǵa ne aıtyp júrmiz?
    Biz balamyzǵa ne aıtyp júrmiz?
    Paıǵambarymyzdyń ózi (ﷺ): «Kimde-kim Aqyret kúnine sense, jaqsy sóz sóılesin nemese úndemesin»
    Aýdıo tyńdaý
    11/02/2019 09:37 0 373
    Álemdik shahmat dodasynda qyzdarymyz ozyp, jigitterimiz shań qaýyp jatyr
    Álemdik shahmat dodasynda qyzdarymyz ozyp, jigitterimiz shań qaýyp jatyr
    Álemdik shahmat dodasynda qyzdarymyz ozyp, jigitterimiz shań qaýyp jatyr
    Qazaqstan shahmatynyń tarıhynda Jansaıaǵa deıin birden úsh tarmaq boıynsha álemdik reıtıńte top jarǵan shahmatshy bolǵan emes
    Aýdıo tyńdaý
    11/02/2019 09:49 0 1284
    Elbasynyń Zarına Dıasqa syılaǵan saǵatynyń baǵasy qansha?
    Elbasynyń Zarına Dıasqa syılaǵan saǵatynyń baǵasy qansha?
    Elbasynyń Zarına Dıasqa syılaǵan saǵatynyń baǵasy qansha?
    Syılyqtyń syrtqy jaǵynda memleket basshysynyń qoltańbasy bar.
    Aýdıo tyńdaý
    11/02/2019 16:20 2 663
    Prezıdentińiz arystan ba, túlki me?
    Prezıdentińiz arystan ba, túlki me?
    Prezıdentińiz arystan ba, túlki me?
    Bılik taǵyna jaıǵasqandar nege odan turǵysy kelmeıdi? Sol otyrǵanmen mol otyrady...
    Aýdıo tyńdaý
    11/02/2019 17:05 2 4144
    Atyshýly Ilás Kar: Oqıǵa ornynan qashyp ketý oıymda da bolǵan joq
    Atyshýly Ilás Kar: Oqıǵa ornynan qashyp ketý oıymda da bolǵan joq
    Atyshýly Ilás Kar: Oqıǵa ornynan qashyp ketý oıymda da bolǵan joq
    Almaty qalasyndaǵy úsh adamnyń ólimine sebepker bolǵan Ilıas Kar ózine taǵylǵan aıyptyń keıbirimen kelispeıtinin aıtty
    Aýdıo tyńdaý
    12/02/2019 20:18 0 1058
    Almaty ákimi: Negizsiz shyǵyndardan arylý kerek
    Almaty ákimi: Negizsiz shyǵyndardan arylý kerek
    Almaty ákimi: Negizsiz shyǵyndardan arylý kerek
    Únemdelgen qarjylar burynǵydaı qala turǵyndarynyń ótinishteri negizinde áleýmettik maqsattarǵa jumsalady
    Aýdıo tyńdaý
    13/02/2019 16:44 0 320
    Elbasy «100 esim» jobasynyń ekinshi kezeń jeńimpazdarymen kezdesti
    Elbasy «100 esim» jobasynyń ekinshi kezeń jeńimpazdarymen kezdesti
    Elbasy «100 esim» jobasynyń ekinshi kezeń jeńimpazdarymen kezdesti
    Esterińizge sala ketsek, «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasyna úmitkerlerden ótinim qabyldaý ótken jyldyń qyrkúıeginde bastaldy.
    Aýdıo tyńdaý
    13/02/2019 18:00 0 224
    Nuh paıǵambardyń molasy qaıda?
    Nuh paıǵambardyń molasy qaıda?
    Nuh paıǵambardyń molasy qaıda?
    Onyń molasyn anyqtaý úshin sóz túbirine (óz túbine), ıaǵnı sózdiń óz atasyna sóz beremiz
    Aýdıo tyńdaý
    14/02/2019 09:41 0 1018
    "Kóp balaly analardyń qolyna qarjy berip, bızneske baýlý kerek..."
    "Kóp balaly analardyń qolyna qarjy berip, bızneske baýlý kerek..."
    "Kóp balaly analardyń qolyna qarjy berip, bızneske baýlý kerek..."
    Qazir elde kóp balaly analar máselesi qyzý talqyǵa túsip jatqan kez
    Aýdıo tyńdaý
    15/02/2019 09:31 0 1060
    Pýtın olımpıada chempıonynan "taıaq jedi" (vıdeo)
    Pýtın olımpıada chempıonynan "taıaq jedi" (vıdeo)
    Pýtın olımpıada chempıonynan "taıaq jedi" (vıdeo)
    Jattyǵýdyń sońynda árbir sportshymen jeke-jeke sýretke túsipti.
    Aýdıo tyńdaý
    15/02/2019 12:05 0 1029