• USD 378.65
  • EUR 430.07
  • RUB 6
  • CNY 55.1
18 Qyrkúıek, 07:53:19
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń nazaryna! «Jem shóptiń baǵasy kúıip tur, qamshyńa jazshy», – deıdi ákem

19 Tamyz, 2019 Ekonomıka

"Teńgeni 30 paıyzǵa devalvasııalaýǵa týra keledi" - sarapshy

AQSh-tyń eń iri ınvestısııalyq bankteriniń biri - Bank of America (BofA) sarapshylary «aldaǵy ýaqytta biraz elderge ulttyq valıýtasyn  30 paıyzǵa qunsyzdandyrýǵa týra keledi» dep málim etti. O tizimniń ishinde Orta Azııa elderiniń ishinde Qazaqstanda bar.  Atalmysh bank sarapshylarynyń baıyptaýynsha, Qazaqstan mundaı áreketke eriksiz barady. «Eger olaı etpese bul eldi ekonomıkalyq turaqsyzdyq kútip tur» deıdi halyqaralyq sarapshylar. 

Halyqaralyq sarapshylar alǵa tartyp otyrǵandaı, álemdik naryqtaǵy munaı baǵasynyń túsýi, Reseı rýbliniń shegine jete quldyraýy, Reseı men Qazaqstan arasyndaǵy saýda-sattyq baılanysynyń tómendeýi jáne saýda-sattyq baılanysynda baǵa tepe-teńdiginiń bolmaýy máseleni osyǵan ákelip tirep otyr. AQSh bankiniń joramalynsha, bizdiń ulttyq valıýtamyz bıylǵy jyldyń sońyna deıin qunsyzdanyp, elde bir dollar 400 teńgeden asyp jyǵylýy múmkin. 

Otandyq sarapshylarymyzdyń birazy osy ýaqytqa deıin bizge ekonomıkalyq ósim bolýy úshin elde bir dollar 370 teńge bolýy kerek degen edi. Al bul máselege qatysty elimizdiń Ulttyq bankiniń tóraǵasy Erbolat Dosav myrzanyń oıynsha, teńgeniń qunsyzdanýyna qatysty boljamnyń basym bóligi eki faktorǵa negizdeledi: birinshisi - munaıǵa álemdik baǵanyń tómendigi, ekinshi - Reseı rýbliniń qunsyzdanýy. Osyǵan oraı  bas bankır  óz kezeginde «men shyndyǵynda biz úshin munaı baǵasy mańyzdy faktor bolyp tabylady dep sanaımyn. Degenmen, biz taıaý arada aıyrbas baǵamynyń kúrt ózgerisine jol bermeımiz»degen bolatyn.

Negizinen, Ulttyq banktiń teńgeni qoldaýǵa qatysty saıasatyna baılanysty otandyq ekonomıst-sarapshylarymyzdyń birazy «teńgeni qoldaýda jalǵyz Ulttyq bank pen Úkimettiń saıasaty azdyq etedi. Álem boıynsha birqatar elderdiń valıýtasy túsip jatqanda biz teńgeni qashanǵa deıin tejep ustaı alar ekenbiz» degen oılaryn alǵa tartyp otyr.

Bul rette, ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor, Beısenbek Zııabekov

«Qazir Ulttyq bank aqsha-nesıe saıasatyn retteı alyp otyr. Degenmen, devalvasııany boldyrý nemese boldyrmaý tek qana Ulttyq banktiń qolynda turǵan joq. Bilesiz, kórshiles Reseı rýbli kún saıyn qunsyzdanýda. Álemde shıkizat baǵasy túsýde. Álem boıynsha birqatar elderdiń ulttyq valıýtasy qunyn túsirdi. Osylaısha shıkizat baǵasy tómendep, eksporttan túsetin dollar kólemi shektelip otyrǵan kezde, teńgeniń baǵamyn tejep ustaý – bizdiń altyn-valıýta qorymyzǵa qaýip tóndiretin jaıt. Osy ýaqytqa deıin Ulttyq bank teńgeniń qunyn ustap turdy. Endi budan ári ustap turýǵa múmkindik te bolmaı qala ma dep oılaımyn. О́ıtkeni álemdik ekonomıkalyq ahýaldyń qıyndaı túsetini barshaǵa belgili.Sondyqtan biz teńgeni ýaqytsha ǵana tejep ustap tura alamyz. Biz shıkizatqa táýeldi el bolǵandyqtan, shıkizat baǵasy túsken saıyn bizge keler túsimniń de azaıatyny málim. Al munyń arty ulttyq valıýtamyzdyń qunsyzdanýyna aparyp soqtyratyny daýsyz»,-dedi.

Jalpy, teńge baǵamyna qatysty mamandardyń paıymdaýynsha, eger aldaǵy eki aıda álemdik naryqta munaı baǵamy 65 dollarǵa kóterilip, Reseı rýbli eńse tikter bolsa, sondaı-aq Qazaqstan naryǵynda rýbl 4,2 teńgeniń kólemine kóteriler bolsa, onda Ulttyq bank teńgeniń baǵamyn 380-385 teńgeniń aralyǵynda ustap tura alady. Biraq otandyq sarapshylarymyz osylaı degenmen, kesheli beri halyqaralyq Ekonomıkalyq damý ortalyǵynyń sarapshylary munaı baǵasynyń arzandaýyna qatysty Reseıdiń bıýdjet kólemi taǵy da de azaıatynyn, rýbldiń baǵamy jaz óte taǵy da qunsyzdanýy múmkin ekenin qulaqqaǵys jasady. 

Buǵan qatysty  ekonomıst-sarapshy: Maral Tórtenova:

«Reseıdiń Ortalyq bankine rýbldi tejep ustap turý arzanǵa soǵyp turǵan joq. Bizdiń ekonomıkamyz Reseıge baılanyp turǵandyqtan bul jerde Reseıdiń valıýtasynyń qunsyzdanýy bizge áser etpeıdi deýge negiz joq. Ázirge Ulttyq bank teńgeniń baǵamyn qalypty ustap tura alady. Biraq bul ýaqytsha qubylys. Bizdiń ekonomıkamyz tikeleı munaıdan túsetin túsimmen tolyǵyp otyrǵandyqtan bul jerde biz álemdik munaı baǵasyna qatysty, elge tartylyp jatqan ınvestısııalarǵa qatysty da boljam jasaǵanymyz abzal. Eger bolashaqta munaıdan túsetin túsim artsa teńge baǵamy da nyǵaımaq, túsim azaısa onda teńgeni devalvasııalaýǵa týra keledi. Bul endi barshaǵa belgili jaıt. Al qazir biz el ekonomıkasyn dollardan aryltýǵa, Ulttyq qordan qarjy bólip otandyq óndiristi qoldaýǵa, syrttan ınvestısııa tartýǵa ksh salyp jatyrmyz. Eger munyń barlyǵy saýatty, oryndalsa, biz daǵdarystan utyp shyǵýymyz da múmkin. Sondyqtan qordan bólingen qarjyny qatań baqylaýda ustap, árbir salany qoldaýǵa beıil tanytqanymyz jón»,- dedi.

Avtory: Qarlyǵash Zaryqqanqyzy

Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.

Banner

Pikir qaldyrý

pikir