Prezıdentińiz arystan ba, túlki me?

Prezıdentińiz arystan ba, túlki me?
Ⓒqamshy.kz collage

Bılik taǵyna jaıǵasqandar nege odan ketkisi kelmeıdi? Olar sol otyrǵannan mol otyrady... Bul suraqqa jaýap tappaı dal bolyp júrsek, júz jyl buryn ıtalándyq áleýmettanýshy Vılfedro Pareto bárin jiliktep aıtyp ketken eken.

Vılfedro Pareto óz ıdeıalaryn áleýmettanýshy elıta sırkýlásıasy teorıasyna saldy. Teorıaǵa saı, adamdar elıta jáne jalpy bolyp bólinedi. Ol elıtaǵa álbette erekshe qabileti bar adamdardy jatqyzdy. Sonymen qosa Pareto basqarýshy, ıaǵnı saıasattaǵy elıtaǵa asa kóńil bóldi.

Ondaı adamdardy áleýmettanýshy eki tıpke jatqyzdy: arystandar jáne túlkiler. Arystandar kúsh qoldanýdan qoryqpaıdy, turaqtylyq pen dástúr negizinde eldi adal bıleıdi ári halqyna asa bedeldi. Al túlkiler artyq sózden qashyp, qýlyǵyn iske basyp otyryp bıleıdi. Ondaılar ózgeristerge, túrli reformalarǵa qumar keledi.

Arystandar «rante» dep atalatyn ekonomıkalyq elıtaǵa sáıkes keledi. Iaǵnı olar kapıtaldan túsken tabyspen kún kóretin tulǵalar. Pareto olardy «kıeli» dep ataıdy. Al túlkiler – alypsatar saýdagerler jáne skeptık, ıaǵnı kúdikshil, ózgelerge senbeıtin tulǵalar.

Bılik basynda arystandar barda halqy jaıbaraqat, alańsyz ómir súredi. Ózderin qorǵaıtyn bir tireýishtiń baryn sezetin bolady. Alaıda arystandardyń bılikte uzaq otyrýy túbi jaqsylyqqa aparmaıdy. Ondaıda el damymaı artta qalyp qalady.

Al bılikte túlkiler bolsa, qoǵam reformadan reformaǵa aýysyp otyratyn, synalatyn ortaǵa aınalady. Eshteńe birqalypty emes, bári jıi ózgeriske ushyrap turady. Túlkilerdiń bılikte uzaq bógelýi – el ishindegi dúrlikpege ákep soǵady. Memleket aqshasynyń qaıda jumsalyp jatqanynan bılik túgili halqy da habarsyz bolady. Aqshasyn únemdeı almaıtyn jurt qaryzdan-qaryzǵa batady.

Sol sebepti, elıta sırkýlásıasynyń zańdylyǵyna sáıkes, arystandar men túlkiler oryndaryn aýystyryp otyrýy tıis. Sonda ǵana el de birqalypty damıdy, bir dáýir reformalardyń ózgerýine arnalsa, kelesi dáýir halyqtyń alańsyz, jaıbaraqat ómirine aýysady. Bılik únemi aýysyp otyrǵan jerde bereke de, birlik te, norma da saqtalady.

«Qamshy» silteıdi

Pikir aıtý

Pikir qaldyrýshynyń tirkelýi mindetti. KİRÝ / TİRKELÝ


  • 5 kún buryn

    بىزدىكى ارىستان شىعار

    • 4 kún buryn

      Arystan emes shakal.

1
HEALTH EXPO-2019» kórmesi: Medısına salasyndaǵy múmkindikter júzege asady
16/02 23:20 0 123
2
Seksen tórttegi tarıhı jeńis!
16/02 14:08 0 1452
3
Ábý Nasr ál-Farabıdiń «Qaıyrymdy qalasy» durys zertteldi me?
16/02 13:42 0 323
Adamdyq minbeden túsip qap, Áıteýir bıiktep baramyz
16/02 10:42 1 363
Japon sýretshisiniń eldi qaratqan erekshe sýretterin kórdińiz be?
16/02 10:24 0 529

Tanystyrylǵandar

"Nege áli joq?" Nazarbaeva elde jańa mınıstrlik ashýdy usyndy
"Nege áli joq?" Nazarbaeva elde jańa mınıstrlik ashýdy usyndy
"Nege áli joq?" Nazarbaeva elde jańa mınıstrlik ashýdy usyndy
Nazarbaevanyń aıtýynsha, elimizde túıini sheshilmeı turǵan máselelerdiń biri – saýda salasy eken.
Aýdıo tyńdaý
08/02/2019 16:18 0 5237
Nazarbaev Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensıany ratıfıkasıalady
Nazarbaev Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensıany ratıfıkasıalady
Nazarbaev Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensıany ratıfıkasıalady
Memleket basshysy "Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensıany ratıfıkasıalaý týraly" Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıdy.
Aýdıo tyńdaý
08/02/2019 17:38 0 543
Azat Perýashev: Ábilqasymova úlken qatelik jasady
Azat Perýashev: Ábilqasymova úlken qatelik jasady
Azat Perýashev: Ábilqasymova úlken qatelik jasady
Ata-ana sharasyzdyqtan baryp otyr mundaı qadamǵa. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi nege kóp balaly...
Aýdıo tyńdaý
11/02/2019 15:54 0 13472
Jarqanat qurly joqpyz ba?
Jarqanat qurly joqpyz ba?
Jarqanat qurly joqpyz ba?
Jarqanattardan sonsha qorqýdyń qajeti joq. Qaıta olar meıiridi jaratylys ıesi.
Aýdıo tyńdaý
12/02/2019 09:55 0 446
Shoqan Syzdyquly: «Qara maıor» týraly eki kitap jaqynda jaryqqa shyǵady
Shoqan Syzdyquly: «Qara maıor» týraly eki kitap jaqynda jaryqqa shyǵady
Shoqan Syzdyquly: «Qara maıor» týraly eki kitap jaqynda jaryqqa shyǵady
Qaıtys boldy, er batyr!
Aýdıo tyńdaý
12/02/2019 11:28 0 582
Gúlshat Mammedova: «Asa qurmetti  qamqorshym! Bári de Sizdiń arqańyzda... (vıdeo)
Gúlshat Mammedova: «Asa qurmetti  qamqorshym! Bári de Sizdiń arqańyzda... (vıdeo)
Gúlshat Mammedova: «Asa qurmetti  qamqorshym! Bári de Sizdiń arqańyzda... (vıdeo)
Uzaq bılikte otyrǵan adamnyń kózin shel basady.
Aýdıo tyńdaý
12/02/2019 15:13 0 2455
Dombyra shertip úırenemin deýshilerge 7 keńes
Dombyra shertip úırenemin deýshilerge 7 keńes
Dombyra shertip úırenemin deýshilerge 7 keńes
Qadyr Myrza Áli: «Naǵyz qazaq qazaq emes, naǵyz qazaq – dombyra».
Aýdıo tyńdaý
13/02/2019 08:43 0 743
Brıtandyq ǵalymdardyń obyrǵa qarsy revolúsıasy
Brıtandyq ǵalymdardyń obyrǵa qarsy revolúsıasy
Brıtandyq ǵalymdardyń obyrǵa qarsy revolúsıasy
Terapıanyń júrek aıný, álsizdik, murynnan qan aǵý syndy keri áserleri de bar. Alaıda, ol ótpeli.
Aýdıo tyńdaý
13/02/2019 10:59 0 320
Djordj Soros: EýroOdaq  Keńes Odaǵy sıaqty ydyrap ketýi múmkin
Djordj Soros: EýroOdaq  Keńes Odaǵy sıaqty ydyrap ketýi múmkin
Djordj Soros: EýroOdaq  Keńes Odaǵy sıaqty ydyrap ketýi múmkin
Sorostyń ózine de syn aıtýshylar qazir jeterlik.
Aýdıo tyńdaý
13/02/2019 15:35 0 400
1993 jyldan 2018-ge deıin qazaqstandyqtardyń aılyǵy qalaı ózgerdi?
1993 jyldan 2018-ge deıin qazaqstandyqtardyń aılyǵy qalaı ózgerdi?
1993 jyldan 2018-ge deıin qazaqstandyqtardyń aılyǵy qalaı ózgerdi?
1993 jyly bul kórsetkish 128 teńgeni qurady. Al 1994 jyly 13 esege kóbeıdi de, 1,7 myń teńgeni qurady.
Aýdıo tyńdaý
13/02/2019 17:27 0 508
Toqsan jasyna deıin taqtan túspegen memleket basshylary
Toqsan jasyna deıin taqtan túspegen memleket basshylary
Toqsan jasyna deıin taqtan túspegen memleket basshylary
Memleket basqarý jasqa qaramaıdy.
Aýdıo tyńdaý
15/02/2019 00:13 1 1131
Tramptyń densaýlyǵynda kinárat joq: salmaǵy –108 keli, boıy – 180 sm, qan qysymy–122/74
Tramptyń densaýlyǵynda kinárat joq: salmaǵy –108 keli, boıy – 180 sm, qan qysymy–122/74
Tramptyń densaýlyǵynda kinárat joq: salmaǵy –108 keli, boıy – 180 sm, qan qysymy–122/74
«Qudaı ony osylaı jaratqan!».
Aýdıo tyńdaý
15/02/2019 13:42 0 251
Tústiń de úsh túri bar nemese uıqydaǵy adam nege shoshyp oıanady?
Tústiń de úsh túri bar nemese uıqydaǵy adam nege shoshyp oıanady?
Tústiń de úsh túri bar nemese uıqydaǵy adam nege shoshyp oıanady?
Shaıtanı tústi uıqynyń kez kelgen ýaqytynda kóre beremiz. Al syrtqy ortanyń áserinen kóretin túster kóbinese basyńdy jastyqqa qoıa sala kórýiń de yqtımal.
Aýdıo tyńdaý
15/02/2019 14:53 0 795
Almatydaǵy Áleýmettik ál-aýqat basqarmasynda kópbalaly analarmen kezdesý ótti
Almatydaǵy Áleýmettik ál-aýqat basqarmasynda kópbalaly analarmen kezdesý ótti
Almatydaǵy Áleýmettik ál-aýqat basqarmasynda kópbalaly analarmen kezdesý ótti
Basqosýda kópbalaly analardyń máselelerin sheshý jaıy talqylandy
15/02/2019 19:14 0 109