Náreste óliminiń sebebine Islam qalaı jaýap beredi?

Náreste óliminiń sebebine Islam qalaı jaýap beredi?
Ⓒspp-moskva.rf

Atynan  adam úrkıtin nebir zulmattardyń biri – kenetten bolatyn náreste ólimi sındromy (SVDS – sındrom vnezapnoı detskoı smertı). Bul – bir jasqa deıingi nárestelerde tynys alýdyń toqtatylýynan bolatyn ólim. Ǵalymdar mundaı ólimniń sebebin anasynyń shylym shegýi nemese alkogólge qumarlyǵynan dep aıtqan. Sheteldik keıbir zertteýlerde balanyń erte shetineýine ishpen jatý sebep delindi. Alaıda naqty sebepterdi eshbir ǵalym keltire almady. Búkil álemniń pedıatr, neantolog dárigerleri, ǵalymdary birlesse de, sheshimin taba alar emes. Jalpy boljamdar tómendegideı:

Gıpotezalardyń birine sáıkes, náreste jatyrda jatqan kezin túsinde kóredi de, ókpemen demalýdyń ornyna,, kindikpen demalady. Sonyń saldarynan ókpesi tarylyp, tynys alý toqtaıdy.

Mundaı úderis batys elderi, Taıaý Shyǵystaǵy ıahýdıder elinde jáne kári qurlyqta kóptep kezdesedi eken. AQSH-ta jylyna 7-9 myńnan asa náreste osy tajaldan shetineıdi.

Ekinshi gıpotezaǵa sáıkes, nárestelerde bul ólimge degen beıimdilik jatyrda qalyptasady eken. Biraq qalaı jáne qashan ekeni ǵylymǵa áli kúnge deıin belgisiz.

Ǵylymǵa belgisiz bul náýbet ál Mısaqtaǵy oqıǵany eske salady. «Rabbyń adamnyń búkil úrim-butaǵynyń belindegi urpaqtaryn shyǵaryp alyp, olardy óz-ózderine kýá etip: «Men senderdiń Rabbylaryń emespin be?» degende, barlyǵy biraýyzdan «Álbette, biz buǵan kýálik etemiz!» dep jaýap beredi. Biz muny qıamet kúni: «Rasynda, biz budan beıhabar edik», - dep syltaý aıtpaýlaryń úshin istedik» (Áǵraf súresi, 172-aıat).

Paıǵambarymyz (s.a.ý.):

«Barlyq balalar musylmandyqqa beıim bolyp týady. Keıin olardy ata-analary hrıstıan, ıahýdı jáne dinsiz etedi», - dedi.

Keltirilgen Quran-Kárim aıaty men hadıs shárıften náresteniń shetinep ketýin ne baılanystyrady? Nelikten kishkentaı ǵana kirshiksiz jan ıesi jaryq dúnıe kórmeı jatyp o dúnıelik bolady?

Bizdiń paıymdaýymyzsha, álgi álem ǵalymdary izdegen másele fızıologıalyq jaǵdaıǵa emes, rýhanı álemge baılanysty.

Nárestelerdiń oqystan qaıtýyn sanaqtan ótkizgende, Eýropa men Amerıkanyń turǵylyqty halqynda kóp kezdesetini anyqtaldy. Ásirese basqa din ókilderinde. Musylman emes otbasynda týǵan shaqalaq sol bir otbasynyń týra dinde júrmegendigin sezgendikten dúnıe esigin asha sala Allaǵa keri qaıtady-mys.

Ol musylman bop týǵanymen bolashaqta ata-anasy men otbasynyń dinine aınalatynyn sezgen. Ol sábı saf altyndaı taza óziniń dińgeginen-dininen aıyrylmaıtyndyǵyn, perishtedeı taza sábı ál-mısaqtaǵy ýádesin buzǵysy kelmegendigin dáleldegen dep boljadyq.

Al nege qazaq elinde ondaı jaǵdaı kóp tirkelmegen. Onyń sebebin qazaq ata-dástúrine sholý jasaý arqyly anyqtaımyz.

Bala dúnıe esigin ashqannan keıin jasalatyn alǵashqy mereke – shildehana. Máni náresteni qorǵap, «kúzetý» degen senimge saıady. Sondyqtan ony «Shilde kúzet» dep te ataıdy. Bul ǵuryptyń túpki máni bala men anany til-kózden saqtaý, qorǵaý degennen týyndaǵan. «Chille» parsy tilinen aýdarǵanda «qyryq» degen maǵynany beredi. Dástúrli qazaq qoǵamynda bala úshin týǵannan 40 kúnge deıin qaýipti kezeń sanalǵan, oǵan deıin nárestege kóp adamdy jolatpaı, bala men anasyn jaqsylap kútken.

Al álgi aıaqasty ajal (SVDS) zertteýlerde kórsetkendeı 2-4 aı aralyǵynda eń kóp tirkeledi eken. Bul merekede alys-jaqyndardan súıinshi surap, týys-týma náresteli úıge «baýy berik bolsyn» aıtyp, syılyqtaryn berip, adal nıetpen Paıǵambar aıtqan jarty qurmamen bolsyn tozaq otynan qorǵan uranyn jandandyrý yrymy.

Dúnıege kelgeninen qyryq kún tolǵannan keıin sábıdiń shashy, tyrnaǵy alynady. Aldymen balany 40 qasyq sýyna jýyndyrady. Urpaǵy ósip-óngen qarıa áje sýdy balanyń ústine quıyp turyp «30 omyrtqań jyldam bekisin, 40 qabyrǵań jyldam qatsyn» dep tilek aıtyp bata beredi. Bul toıǵa jınalǵan adamdardyń árqaısysy náresteni shomyldyratyn ydysqa yrymdap 40 qasyq sý quıady, shomyldyrǵan ydysqa «Kúni kúmisteı jarqyrap tursyn» dep kúmis saqına, júzik sıaqty áshekeıler salynady. Shomyldyrýǵa kómektesken áıelder saqınalardy ózara bólisedi.

Bul yrymdar men jón-joralǵylar tolyp turǵan sadaqa berýdiń joldary eken. Sadaqa – pále-jalany joıatyn amal emes pe? Alda kele jatqan bále-jalanyń aldyn alady. Mine, XXI ǵasyrda, ǵylym men tehnıka qaryshtaý zamanynda bul oqıǵa da Alla Taǵala aıatynyń ári adamzatyń ardaqtysy bolǵan Muhammed (s.a.ý.) paıǵambar hadısiniń tylsym syrlarynan bir úzindi.

Danıar Asylbekov

Eskertý: Avtordyń pikiri Qamshy.kz aqparat agenttiginiń pozısıasyna saı kelmeýi múmkin.

«Qamshy» silteıdi

Pikir aıtý

Pikir qaldyrýshynyń tirkelýi mindetti. KİRÝ / TİRKELÝ


    1
    HEALTH EXPO-2019» kórmesi: Medısına salasyndaǵy múmkindikter júzege asady
    16/02 23:20 0 123
    2
    Seksen tórttegi tarıhı jeńis!
    16/02 14:08 0 1452
    3
    Ábý Nasr ál-Farabıdiń «Qaıyrymdy qalasy» durys zertteldi me?
    16/02 13:42 0 323
    Adamdyq minbeden túsip qap, Áıteýir bıiktep baramyz
    16/02 10:42 1 362
    Japon sýretshisiniń eldi qaratqan erekshe sýretterin kórdińiz be?
    16/02 10:24 0 529

    Tanystyrylǵandar

    Otbasyn jalǵyz ózi asyrap júrgen 13 jastaǵy Aǵabek úıli boldy
    Otbasyn jalǵyz ózi asyrap júrgen 13 jastaǵy Aǵabek úıli boldy
    Otbasyn jalǵyz ózi asyrap júrgen 13 jastaǵy Aǵabek úıli boldy
    Anasyna "nege jaǵdaıymyz joq?" dep aryzdanýdyń ornyna, ózi jaǵdaı jasap júrgen Aǵabektiń taǵdyryna qazaqstandyqtar beı-jaı qaraǵan joq.
    Aýdıo tyńdaý
    08/02/2019 15:09 0 17139
    Qara halyqtyń da kóshesinde toı bolar...
    Qara halyqtyń da kóshesinde toı bolar...
    Qara halyqtyń da kóshesinde toı bolar...
    Qurban bolmaý úshin qurbandyq shalamyz ba, qaıtemiz?
    Aýdıo tyńdaý
    08/02/2019 15:13 0 1386
    Siz osy bes túrdiń qaısysyna jatasyz?
    Siz osy bes túrdiń qaısysyna jatasyz?
    Siz osy bes túrdiń qaısysyna jatasyz?
    Adam tabıǵaty ár túrli.
    Aýdıo tyńdaý
    08/02/2019 15:14 0 1342
    Dástúrli qytaı medısınasynyń álemge tóndirgen qaýpi...
    Dástúrli qytaı medısınasynyń álemge tóndirgen qaýpi...
    Dástúrli qytaı medısınasynyń álemge tóndirgen qaýpi...
    Ekologtardyń mundaı jan aýyrtatyn tujyrymy Conservation Letters merzimdi basylymynda jarıalandy.
    Aýdıo tyńdaý
    08/02/2019 16:59 0 3355
    Ata-ana bitkenge qan jutqyzǵan mınıstr qaı betimen jer basady?
    Ata-ana bitkenge qan jutqyzǵan mınıstr qaı betimen jer basady?
    Ata-ana bitkenge qan jutqyzǵan mınıstr qaı betimen jer basady?
    Shyndyǵyna kelgende aqylsyz basshy eldi búldiredi, aqylsyz áıel úıdi búldiredi. Al ákim aqylsyz bolsa – el tozady.
    Aýdıo tyńdaý
    09/02/2019 10:49 0 4823
    "Bizdiń súıikti dáriger endi aramyzda joq..."
    "Bizdiń súıikti dáriger endi aramyzda joq..."
    "Bizdiń súıikti dáriger endi aramyzda joq..."
    Kóziniń tirisinde Mádı Qojaulymen jıi suhbattasatynbyz. Ol kisi jýrnalısermen áńgime-dúken qurǵandy jaqsy kóretin.
    Aýdıo tyńdaý
    09/02/2019 13:52 0 1127
    Kópbalaly ana ataný  maqtanyshqa aınalar kúnge de jetermiz...
    Kópbalaly ana ataný maqtanyshqa aınalar kúnge de jetermiz...
    Kópbalaly ana ataný maqtanyshqa aınalar kúnge de jetermiz...
    Anany qurmetteý - óz anańdy qadirleý ekenin umytpaıyqshy,
    Aýdıo tyńdaý
    11/02/2019 10:50 0 388
    Ákimderdiń esebi spektáklge aınalyp barady. Nege?
    Ákimderdiń esebi spektáklge aınalyp barady. Nege?
    Ákimderdiń esebi spektáklge aınalyp barady. Nege?
    Jıyndar jınaqy óris alǵanymen mundaı betperde kezdesýler jurtshylyqty jalyqtyra bastaǵan sekildi.  Nege?
    Aýdıo tyńdaý
    11/02/2019 12:20 0 1094
    Mártebeli bıigine kóterilgen qara shańyraq
    Mártebeli bıigine kóterilgen qara shańyraq
    Mártebeli bıigine kóterilgen qara shańyraq
    Ýnıvercıtet tolyǵymen halyqaralyq ctandarttarǵa jaýap beretin bilim baǵdarlamacyna kóshken.
    12/02/2019 17:08 0 173
    Asyǵyńyz! Baıqaýdyń aıaqtalýyna 4 kún qaldy
    Asyǵyńyz! Baıqaýdyń aıaqtalýyna 4 kún qaldy
    Asyǵyńyz! Baıqaýdyń aıaqtalýyna 4 kún qaldy
    Baıqaý sharttary op-ońaı: laık suramaısyz, repost jasamaısyz. Tipti dosyńyzdy da belgilemeısiz. Sonymen qandaı qadam jasaısyz?
    Aýdıo tyńdaý
    13/02/2019 10:26 0 345
    Kooperatıvke aqsha salý qaýipti me?
    Kooperatıvke aqsha salý qaýipti me?
    Kooperatıvke aqsha salý qaýipti me?
    kooperatıvke senýge bola ma?
    Aýdıo tyńdaý
    14/02/2019 17:17 0 1136
    "7 jylǵa túrmege qamalǵanym úshin qudaıǵa shúkirshilik etemin". Zorlyq kórgen áıeldiń oqıǵasy
    "7 jylǵa túrmege qamalǵanym úshin qudaıǵa shúkirshilik etemin". Zorlyq kórgen áıeldiń oqıǵasy
    "7 jylǵa túrmege qamalǵanym úshin qudaıǵa shúkirshilik etemin". Zorlyq kórgen áıeldiń oqıǵasy
    Túrmege otyrsa, kerisinshe bostandyqpen qaýyshatyn áıelder de baryn bilesiz be? Ondaı áıelder túrmege qamalyp qana jan rahatyn sezinedi,
    Aýdıo tyńdaý
    14/02/2019 17:32 0 2595
    Aýyl moldasy 37 jyl buryn ózinen bas tartqan anasyn izdeıdi
    Aýyl moldasy 37 jyl buryn ózinen bas tartqan anasyn izdeıdi
    Aýyl moldasy 37 jyl buryn ózinen bas tartqan anasyn izdeıdi
    Men – moldamyn, úıim, balalarym bar, orman sharýashylyǵynda  kúzetshi bolyp jumys isteımin.
    Aýdıo tyńdaý
    15/02/2019 13:59 0 1615
    "Kóp balaly analardyń balalaryn tegin kýrsqa shaqyramyn" (vıdeo)
    "Kóp balaly analardyń balalaryn tegin kýrsqa shaqyramyn" (vıdeo)
    "Kóp balaly analardyń balalaryn tegin kýrsqa shaqyramyn" (vıdeo)
    Adamnyń qolyna balyq ustap bergennen, balyqty qalaı aýlaý kerektigin úıretken jaqsy.
    Aýdıo tyńdaý
    15/02/2019 15:22 0 859