02 Shilde, 2020 Áleýmet

"2 myńǵa jýyq adam qatysty". Ýaǵyzshy Smanov janazasynyń jaı-japsary

Áleýmettik jelide tarǵan vıdeodan skrınshot

Keshe, shildeniń 1-i kúni Qazaqstanda Islam dinin nasıhattap júrgen belgili ýaǵyzshy Ábdýǵappar Smanov qaıtys boldy. Elde koronavırýs órship turǵanyna qaramastan, marqumnyń týǵan jeri – Túrkistan oblysy Saryaǵash aýdanynda ótken janaza rásimine myńdaǵan adam jınalǵan. 

Janazada túsirilgen vıdeolar áleýmettik jelide qyzý talqylanyp jatyr. Jeli qoldanýshylarynyń kóbi elde epıdemıologııalyq jaǵdaı ýshyǵyp turǵanyna qaramastan, myńdaǵan adamnyń dinı rásimge barǵanyna narazy. Olardyń birazy toptalyp jınalǵan jurtqa eshqandaı shara qoldanbaǵan jergilikti bılikke qarsy pikir jazyp jatyr. 

Qamshy tilshisi jelidegi jurttyń jazǵandaryna sholý jasap, osy másele boıynsha Saryaǵash aýdany ákimdigine jáne Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasyna (QMDB) habarlasyp kórdi.

QMDB-nyń baspasóz hatshysy Aǵabek Qonarbaıuly Qamshy tilshisiniń "Elde indet órship turǵanda dinı rásimge kóp adamnyń jınalýy durys pa?" degen suraǵyna Múftııat málimdemesimen jaýap berdi. 

QMDB-nyń saıtyna búgin jarııalanǵan málimdemede janazaǵa jalpy sany 30 kisiden artyq jınalmaý, tek otbasy jáne jaqyn týmalarynyń qatysýy týraly aıtylǵan.

"JANAZADA SANITARLYQ TALAPTAR SAQTALDY"

Saryaǵash aýdany ákiminiń baspasóz hatshysy Qaırat Dúısenbaev "Dinı rásimde barlyq sanıtarlyq talaptar saqtaldy" dep otyr. Onyń sózinshe, janazaǵa eki myńǵa jýyq adam jınalǵan.

– Janaza rásimi marqum bolǵan "Saryaǵash-medrese" kolledjniń dırektory Ábdýǵappar Smanovtyń Yntymaq aýylyndaǵy óz úıinde ótti. Oǵan 2000-ǵa jýyq adam qatysty. Jınalǵan adamdardyń qaýipsizdigi úshin dızınfeksııalyq týnel qoıylyp, medısınalyq maska taratyldy. Aýdandyq polısııa bólimniń 20 qyzmetkeri tártipti qadaǵalady. Aýdan ákimdigi qyzmetkerleri jáne aýdandyq sanıtarlyq epıdemıologııa qyzmetkerleri tarapynan qaýipizdikti jáne arqashyqtyqty saqtaý týraly túsindirý jumystary júrgizildi, – deıdi Dúısenbaev.

Ákimdik ókili "barlyq sanıtarlyq talaptar saqtaldy" dese de, jelide taraǵan vıdeodan myńdaǵan adamnyń bir-birine óte jaqyn júrip, tabyt kóterýge talasyp bara jatqany baıqalady. Keıbir adamdarda ákimdik ókili aıtqan medısınalyq maska da joq. 

"PREZIDENT TOQAEV QALAI KARANTIN JARIIаLAMAQ ENDI?"

Jeli qoldanýshysy Serik Kereı "Túrkistan oblysynyń ákimi jumystan ketsin. QMDB basshysy qyzmetten ketsin! Ne masqara bul? Ne qastyq bul halyqqa? О́lgenniń artynan ólý kerek pe? Prezıdent Toqaev qalaı karantın jarııalamaq endi? Bizde tek qytaıdyń vırýsy emes, arabtyń vırýsy sumdyq taraǵannyń kórinisi. Bılik, dinmen oınap, otqa kúıesińder! Osy janazdan soń qanshama adam ómirmen qosh aıtýy múmkin?" dep jazdy. 

Jeli belsendisi Aqnazar Ábdýǵapparuly da myńdaǵan adamnyń janazaǵa jınalýyna múmkindik berip qoıǵan aýdan ákimdigine narazy. 
 
Ol "Osynda júrgenderdiń teń jartysy "bılik koronavırýsty ádeıi taratyp otyr" degen pikir ıeleri ekendigine kepildik beremin. Nemese koronavırýstyń baryna senbeıtin, ne belgili tulǵanyń ólimin ózderiniń bas amandyǵynan joǵary qoıatyn adamdar. Saryaǵash ákimdigi, janazasyn shyǵaryp otyrǵan jamaǵaty nege pandemııa kezinde osyndaı jıynǵa, adamdardyń top bolyp jınalyp alýyna múmkindik berip qoıdy. Osy jerden 100-200 adam vırýs juqtyryp alsa kim jaýapkershilikti alady?" dep jazdy facebook-taǵy paraqshasynda.
 
"TOQTAÝ AITAR KО́SEM QAIDA? AQYL AITAR AQSAQAL QAIDA?"
 
Jelide koronavırýs órship turǵanyna qaramastan janaza rásimine barǵandardy kinálip jatqandar kóp.
 
Jýrnalıst Serik Abbas-Shah "Qaýipti indet órship turǵan kezde bir-birine dert juqtyratyn sezbeı me, myna jurt? Bir adamdy joqtaımyn dep kóp adamdy joǵaltyp alatyndaryn túsinbeı me bular? Sabyr degen bar emes pe? Toqtaý aıtar kósem qaıda? Aqyl aıtar aqsaqal qaıda?" dep jazǵan.
 
Bloger Samat Nurtaza da "Erteń Saryaǵash aýdanynda vırýs órship ketse, kim kináli bolady? Saqtyq sharalaryn saqtamaı shyǵyp, erteń aýyryp jatsańyzdar kimnen kóresizder? Bılikten? MınZdravtan? Ákimshilikten?" dep janazaǵa barǵandarǵa qarata suraq qoıǵan.
  
DINI AHÝALǴA ALAŃDAÝ

Jeli belsendisi Qýanysh Edilhantegi ýaǵyzshy Smanovtyń janazasyna kóp adamnyń jınalǵanyna qaıran qalyp, eldegi dinı ahýaldy synǵa alǵan. 

"Smanovty aqtyq saparǵa shyǵaryp salýǵa kelgenderdiń sanyn kórip shok bolyp otyrmyn. Mine, din memleketten bólek, olar bir-biriniń ishki isine aralasýǵa bolmaıdy dep alyp, neshetúrli sektalarǵa jol berýdiń aqyry osylaı bolypty, dinmen ýlanǵandar sany asa qaýipti deńgeıge jetipti. Onyń ústine telearna ashyp berip, salafızmdi ashyqtan-ashyq nasıhattaý, oǵan ýahabbıttik baǵyttaǵy bireýlerdi basshy qylyp qoıý da óz "jemisin" beripti" dep jazdy ol. 

Edilhantegiden bólek, jeli belsendisi Tórtýyl Shoqan da karantınge qaramastan ýaǵyzshynyń janazasyna jınalǵandardyń kóptigine nazar aýdaryp, eldegi dinı ahýalǵa alańdap otyr. 
 
"Prezıdentiniń karantınge qatysty "toı, qatym, janaza t.b mereke-jıyndarǵa jınalmaý" jarlyǵyna atústi qaraý – sol bıliktiń ózine, t.b klandyq toptarǵa kórsetilgen emeýrin emes pe? О́zderin musylman sanaıtyn "on myqtynyń", bir Saryaǵash qalasynyń ózinen on myń adam jınaýyna qalaı qaraısyzdar? As-solıatqa (janaza) jınalǵan top arasynan "Allahýakpar" degen urandy estidińder me? Osy "nemkettilikteriń" bastaryńa problema bolady. "Qashan aıttyń?" demeńder" dep jazdy ol.  

Ábdýǵappar Smanov – Qazaqstandaǵy dinı ortada óte tanymal ýaǵyzshy. Ol 1970 jyly 22 aqpanda dúnıege kelgen. 1994 jyldan bastap "Taıaqty Eshan" meshitinde bas ımam bolǵan. 2010 jyldan bastap "Saryaǵash-medrese" kolledjinde qyzmet atqardy. Smanovtyń aıtqan ýaǵyzdary áleýmettik jelide, qoǵamda qyzý talqylanyp, jıi synǵa ushyraıtyn.

Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.

Banner

Pikir qaldyrý

pikir