• USD 424.85

  • EUR 504.21

  • RUB 5.84

  • CNY 65.86

28 Qarasha, 15:10:28
Almaty
+6°

Covid-19 koronavırýsynyń órshýine baılanysty Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy pandemııa jarııalaǵan soń Qazaqstanda mektep oqýshylaryn demalysqa erte shyǵarý, Naýryz merekesine arnalǵan is-sharalarǵa tyıym salý týraly sheshim qabyldandy. Kınoteatrlar jumysy toqtatylyp, sporttyq sharalar kórermensiz ótetin boldy. Stýdentterge sabaq qashyqtan júrgizilmek. Qamshy tilshisine pikir bildirgen QR Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ınstıtýty Vırýstar ekologııasy zerthanasynyń meńgerýshisi Aıdyn Qydyrmanov  "bul – sanıtarlyq sharalardy kúsheıtý maqsatyndaǵy sharalar" ekenin aıtyp, máseleniń ǵylymı turǵyda sheshilý joldaryna nazar aýdardy.

«Ǵylymda koronavırýs sońǵy 50 jyldan beri belgili»

Aıdyn Qydyrmanovtyń aıtýynsha, ǵylymda koronavırýs sońǵy 50 jyldan beri belgili. Ol – qustardyń, janýarlardyń ortasynda aýrý týǵyzatyn maýsymdyq tumaýǵa uqsas vırýstyq ınfeksııa. Tabıǵatta koronavırýs kóptep kezdesedi. Búginde órship turǵan Covid-19 – koronavırýstyń jańa túri. Qolda bar derekke saı vırýs Qytaıdaǵy jabaıy janýarlar ónimderin satatyn bazardan shaqqan. Genetıkalyq taldaý onyń jarǵanattan bólingen vırýstarǵa uqsastyǵyn anyqtaǵan. Vırýstan keletin ólim deńgeıi 3,4 paıyz. Iаǵnı vırýsqa shaldyqqan 100 adamnyń 3-4-i qaıtys bolyp otyr.

Covid-19-ǵa vaksına nege daıyn emes?

Vırýsolog vaksına jasaý isi kúrdeli ári úlken qarjy men ýaqytty qajet etetinin atap ótti.

– Áýeli Covid-19 vırýsynyń shtammyn anyqtap alý qajet. Sodan keıin baryp dárilik preparattar, vaksına jasalady. Vaksına jasaý úlken qarajat pen ýaqytty qajet etedi. Klınıkaǵa deıingi, klınıkalyq tekserý túrleri bar. Onyń tehnologııasyn jasaǵannan keıin jańartyp turý kerek. О́ıtkeni vırýs mýtasııaǵa usharaıtyndyqtan, qazirgi jasaǵynyń 2-3 jyldan keıin jaramaı qalýy múmkin. Olardy jańartý úshin shtammdaryn bólip alý qajet. Halyq arasyna ne tarap jatqanyn bilý úshin oǵan bólek monıtorıngtik jumystar jasalady. Osynyń barlyǵy jınalyp kelgende birneshe jyl ótip ketedi. Keıde tezirek bolady, keıde sozylyp ketedi, – deıdi maman.

Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ınstıtýty bazasynda koronavırýsqa qarsy, ımmýnıtetti kóteretin preparattar jasaýǵa múmkinshilik bar

Zerthana meńgerýshisiniń sózinshe, Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ınstıtýty bazasynda vırýstyń tabıǵattaǵy kózderin, qaıdan keletinin anyqtap, genetıkalyq taldaý negizinde dıagnostıkalyq preparattar, ımmýndyq júıeni kóteretin dárilik zattar jasaýǵa bolady.

– Aýrýdyń qozdyrǵyshyna jasalǵan synamalardy alǵannan keıin genetıkalyq materıaldar zertteledi. Onyń genetıkalyq jaǵy qaı vırýsqa jaqyn ekenin (Covid pa, MERS nemese SARS pa), adamǵa zardaptylyq deńgeıin anyqtaý úshin genetıkalyq taldaýlar jasalady. Sonyń negizinde dıagnostıkalyq preparattar men vırýsqa, sonyń ishinde koronavırýsqa qarsy, ımmýnıtetti kóteretin preparattar jasaýǵa múmkinshilik bar, – dep atap ótti ol.

Aýrý qozdyrǵyshyna qandaıda bir emdik, dıagnostıkalyq preparat jasaý úshin halyqtyń arasynda qandaı vırýs aýrý týǵyzǵanyn anyqtap alý qajet. «Qazaqstanda koronavırýs áli tirkelmese de, dıagnostıkalyq aldyn alýǵa qoldanylatyn otandyq emdik preparattardy daıyndaý keshiktirilmeýi kerek» degen maman árkim óz densaýlyǵyna ózi jaýapty ekenin eske sala otyryp, azamattardy densaýlyq saqtaý mınıstrligi bekitken barlyq sanıtarlyq talaptardy oryndaýǵa shaqyrdy.

Sóz sońynda sarapshy vırýstardyń Qazaqstanda tabıǵattaǵy taralý kózderin bilý úshin udaıy monıtorıng júrgizip otyrý asa mańyzdy ekenin atap ótti.

Melis Seıdahmetov

Almaty oblysy Kerbulaq aýdany Qyzyljar aýylynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti fılosofııa jáne saıasattaný fakýltetin bitirgen. 2015-2019 jyldary «Prezıdent jáne Halyq» gazetinde tilshi, shef-redaktor bolyp istegen. 2019 jyldan beri Qamshy portalynda qyzmet atqarady.

Avtormen onyń Facebook paraqshasy arqyly habarlasýǵa bolady.

Jazylyńyz

"Qamshy" silteıdi

Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.

Pikir qaldyrý

pikir