• USD 389.52
  • EUR 429.21
  • RUB 6.07
  • CNY 54.94
10 Jeltoqsan, 20:54:47
Qazaqstan Ýkraınanyń saýda naryǵyna alańdaýly

27 Qarasha, 2019 Suhbat

Saltanat Keńesbekova: Psıhologtardan emes, "psıhtardan" tálim alyp júrgender kóp

Psıhologııany shoýǵa balap, trenıng pen koýchtyń qarasy kún artyp kóbeıýde. Osy taqyrypta suraqtardyń jaýabyn Qamshy.kz aqparat agenttiginiń tilshisi psıholog, akademık E.A. Bóketov atyndaǵy QarMÝ doktoranty  Saltanat Keńesbekovadan suraǵan bolatyn.

 Saltanat hanym, Almatyǵa qosh keldińiz!

"Ár júrektiń kilti bar, tappaı júrgen ózimiz" degen edińiz kezdesý barysynda.  Suhbatymyzdyń álqısasyn osydan bastasaq...

– Psıhologııa ǵylymy san alýan zańdylyqtar negizinde jantanýdyń kóptegen ádistemelerin usynýda. Sonyń biri – beısanadan málimet alý. Bul  Z. Freıdtiń eńbekterinde jaqsy kórinis tapqan. Qarapaıym tilmen aıtqanda adamnyń qylyǵy, sózi, unatqan túsi, ishken asy, súıikti isi jáne sol sııaqty dara erekshelikteri onyń beısanasyndaǵy oıdan aqparat berip turady. Al, adam óziniń shyndyǵymen betpe bet kelip qalýdan úreılengen jaǵdaıda sanaly túrde ózi týraly oıdy burmalap, ózin-ózi aldap, orta jastaǵy daǵdarysqa deıin júre beredi. Adam aǵzasy men jany ózara kelisimge kelmegen jaǵdaıda "agressııa", "stress", "depressııa", "konflıkt", "aýrý" uǵymdarymen dos bolady.

Meniń ár júrektiń kilti bar, tappaı júrgen ózimiz  dep aıtýym  – júrek kózin ashyp, sezimniń de oımen qatar saltanat qurýyna jaǵdaı jasaý kerek degen oıym edi.

– Psıhologtar sońǵy kezderi adamnyń oıyn skanerleıtin "Neırosıt" apparatyn aıtyp júr. Bizdiń qoǵamǵa apparattyń paıdasy bar ma?

– Qazir ǵylym men tehnıka kún saıyn qarqyndy damyp jatyr. Sonyń ishinde psıhologııa ǵylymynyń da jańalyqtary az emes. Polıgraf, ótirik detektory, neırosıt sııaqty adamnyń psıhofızıologııalyq jaǵdaıyn zertteýge kómektesetin tehnıkalyq quraldar bar. Bul psıhologtar men psıhoterapevterdiń psıhodıagnostıkalyq jumysyn jeńiltetý úshin qajet. Osyndaı tehnıkalyq quraldardan basqa, adam janyn tanýǵa, saýyqtyrýǵa, damytýǵa jaǵdaı jasaıtyn  túrli elektrondy baǵdarlamalar bar.

Bulardyń barlyǵy psıhofızıologııa zańdylyqtary negizinde qurylǵan. Sondyqtan, paıdasy bar dep oılaımyn. Biraq, osy apparattardyń málimetteri shyndyqqa janaspaı jatatyn kezderi bolady. Adam jany – tylsymǵa toly kúrdeli prosess. Ony tek mıdyń, júıke júıe qyzmetiniń kórinisi dep qana qarastyrýǵa bolmaıdy. Onda adam zattanyp ketip, fızıologııa ǵylymynyń zertteý obektisine ǵana aınalady.

Pıholog mamandar adam janymen jumys jasaǵanda jaratylystaný, gýmanıtarlyq ǵylym zańdylyqtaryn, ulttyq, jas, jynystyq erekshelikterdi esepke alyp jumys jasaıdy. Al mundaı kúrdeli mindetti jaýapkershilikpen atqaratyn apparat álemde áli joq dep oılaımyn.

Saltanat semınarda

– Er men áıeldiń psıhologııalyq ereksheligi óte úlken. Mı qyzmeti de ártúrli bolady. Osy sebepten jastar jıi ajyrasa ma?

– Álbette. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, adam óziniń dara erekshelikterin, qajettilikterin tanýǵa umtylmasa janýar ınstınktpen ómir súredi. Erkek pen áıeldiń psıhıkasy bir-birine múldem uqsamaıdy. Týǵanynan bastap fızıologııalyq, psıhologııalyq damýy alma kezek júrip otyrady. Máselen, 7 jasqa deıin er bala fızıologııalyq jaǵynan erte jetiletin bolsa, qyz balanyń psıhologııalyq jaǵynan erte eseıedi. Osylaı ómiriniń sońyna deıin ekeýiniń damýy qarama-qarsy sıpatta bolyp otyrady.

Qurdas erli-zaıyptylardyń til tabysa almaýy osyǵan baılanysty. Oǵan qosa mı qyzmeti de erekshe bolady. Er adamdardyń oılaý júıesinde realızm, logıka basym. Al, názik jandylarda shyǵarmashylyq oılaý, qııal basym. Áıelderdiń oıy mıdyń eki bóligine alma kezek júginip otyrady. Realızm, qııal, logıka, sheshim degen sııaqty. Er adamdar bir oılanǵanda mıdyń bir bóliginiń qyzmetin ǵana paıdalanady. Osy erekshelikti eskermegendikten kelisimge kelý qıyndaı beredi.

– Qazirgi ýaqytta ekiniń biri trenıng pen koých ótkizý úrdisin bastady. Kásibı maman emes, kez-kelgen adamnyń psıhologııa taqyrybynda semınar ótkizý qanshalyqty qaýipti me ?

– Trenıng pen koýchtardyń kóbisin ótkizip júrgender, kásibı psıhologııa ókilderi emes ekenderin eskereıik. Aıtatyndary turmystyq psıhologııa tóńiregindegi oı, pikirler. Men birazynyń jumysyn baqylap kórdim. Jaman nárse aıtyp júrgen joq. Jaqsy oılaıyq, ózimizden bastaıyq, salaýatty ómir saltyn saqtaıyq,degenniń nesi jaman?!

 Psıhologtar arasynda: "Psıhologııaǵa baqytsyzyq alyp keledi", – degen qaǵytpa sóz bar. Osyǵan baılanysty 2 nárseni eskerýimiz kerek:

1) Trenıng ótkizýshi óz baqytsyzdyǵyn jeńdi me, áli kúresýde me? Jeńse sizdi jeńiske jeteleıdi.  Al baqytyn tappasa, birge adasasyzdar. Týra jol tapqansha qansha ýaqyt, kapıtal ketedi.

2) Psıhologııa – ǵylym. Onda dinı uǵym, shoý joq. Zańdylyq bar.  Qudaı, din degen sózderdi aıta bastasa nemese túrli-tústi kıim kıip, júıeli, júıesiz sóz aıtyp  esti shyǵara bastasa, onda siz psıhologtardan emes, "psıhtardan" tálim alyp júrsiz.

Osyndaıda ara-jigin ashyp beretin áleýmettanýshylar da únsiz qalmaýlary tıis. Olardyń túpki nıetin zerttep, kimdermen, qalaı baılanys jasap júrgenderin baqylap kórý kerek. Sebebi, halyq degen bala sııaqty, qyzyl-jasyldyń sońynan tez erip ketedi. Psıhologııadan habary bar shoýmenderge halyqtyń basynan sıpap, qaltasyn qaǵyp alý túk emes.

"Kásibı mamandar nege solaı alańǵa shyǵyp, adam jınamaıdy?" – dep oılanyp kórdińizder me? Sebebi, kásibı maman psıholog úshin adamdar bir-birine múlde uqsamaıtyn psıhıka ıesi, klıentterdiń jasy, jynysy, minezi, temperament tıpteri, ómir tájirıbesi, jeke bas máselesi túrli, túrli bolatynyn bile turyp, bir qazanǵa salyp, qaınata almaıdy. 

Psıhologııa – motıvasııa ǵana emes, bul – ǵylym!

Saltanat psıholog

– Sizden psıhologııalyq keńes alatyn adamdardy qandaı suraq mazalaıdy?

– Maǵan keletin adamdardy negizgi problemasy – úreı, kompleks. Tipti, óziniń durys áreketin joqqa shyǵarady. Meniki durys dep aıtýdan qorqady. 

– "Motıvasııa", "Vızýalızasııa", "Affermasııa" dep ıllıýzııalyq ómirdi qoldan jasap alǵan joqpyz ba?

– "Motıvasııa", "Vızýalızasııa", "Affermasııa" uǵymdary psıhologııanyń jan saýyqtyratyn, tulǵany damytatyn ádis-tásilderi.

Adam táni aýyrǵanda dárigerge barady. Dáriger jazyp bergen "Dári -dármekterdi neden jasalǵan?" – dep suramastan satyp alyp, ishedi jáne jazylatynyna senedi. Medısına ǵylymynyń jetistikteri ekenin biledi. Dál sol sekildi psıhologııa ǵylymy da adam janyn saýyqtyrýda túrli ádis-tásilderdi negizdep, praktıkada qoldanady. Sondyqtan, nege olaı, nege bulaı degen suraqtarmen ýaqyt joǵaltqansha, psıholog aıtqan tapsyrmalardy oryndap, nátıjesin kórgen durys.

Al ıllıýzııalyq ómir – adam beısanalyq turǵyda senbeı, ózine psıhologııalyq qysym kórsetkende paıda bolady. Joǵaryda aıtqan ózine qajet emes trenıng, semınarlarda júre berse, oı armanynan adasyp, ózin joǵaltady.

– Baqytty otbasynyń formýlasy?

-– Sımpatııa+Empatııa-Ambısııa=GARMONIIа

Suhbattasqan: Aqtolqyn Tajıkova

Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.

Banner

Pikir qaldyrý

pikir