• USD 389.52
  • EUR 429.21
  • RUB 6.07
  • CNY 54.94
21 Qarasha, 00:11:00
Qazaqstan Ýkraınanyń saýda naryǵyna alańdaýly

17 Qazan, 2019 NEWS

“Egiz ǵumyr” qazaq televızııalyq kınosy úshin sensasııa bola ma?

Atalmysh telehıkaıadan ulttyq qazaqy naqyshty, áleýmettik shynaıylyqty, baıandaý, beıneleý qısynyn kóremiz degen ıgi nıet bar

Jaqyn arada ekranǵa Qazaqstan Respýblıkalyq teleradıokorporasııasy AQ arnaıy tapsyrysy boıynsha «Egiz ǵumyr» atty kópserııaly televızııalyq hıkaıasy jaryq kóreıin dep tur. Onyń qoıýshy-rejısseri salystyrmaly túrde sapaly ssenarıılerge áýes - Qanaǵat Mustafın. Ssenarıı avtory - Janat Qasabekov, operatory -Aıbek Aqan, joba jetekshisi -Almas Álimjan.

Bir qaraǵanda treılerdiń mazmuny ázirge tek “Gıta men Zıta” Úndi kınosynyń jaýharynynyń jelisin meńzep turǵan sekildi. Desek te, bizdiń kıno týyndynyń fınaly orıgınaldy bolar degen bar. Munda melodramanyń erekshelikteriniń biri – ótkir áleýmettik-psıhologııalyq sarynǵa belgili bir deńgeıde kóńil bólingen. Bunyń ózine dán rıza boldyq, óıtkeni, búgingi shyǵyp jatqan telejobalardyń kópshiligi negizinen lırıkalyq-romantıkalyq glamýrly sarynǵa, formaǵa shekten tys mán berýde.

Búgingi telejobalardyń taǵy bir bas aýrýlarynyń qatarynda – turmys shynaıylyǵy men sıýjetti áńgimeleý barysyndaǵy qısyn jetispeýshiliginen bólek, taǵy ulttyq naqyshty ekrannan aıqyn kórsete almaýy, ásirese názik-kınematografııalyq turǵyda tolyqqandy (!) bere almaýy. Máselen,  “Traktorshynyń mahabbaty” serıalynda jasóspirimdik “krasıvaıa lıýbov” qııal-armany baıqalyp tur, al aýyldyń shynaıy belgisi, ómirdiń realıstik sıpaty, tabıǵı aýyl turmysy ıakı zamana kelbeti az ańǵarylady. Kelesi bir ókinishti mysal “Pálensheevter” jobasy bunyń jaǵymdy tusy – shúkir, krımınaldy jáne shekten tys lırıkalyq komponentteri áıteýir kóp emes. Degenmen, kemshin tustary bar: komedııalyq sarynynyń maǵynalyq-mazmun deńgeıi tym tómen “Nızkıı ýroven chývstva ıýmora” jáne eki mınýt saıyn kadr syrtyndaǵy shýly kúlki jabystyrma dybys effektisi kórermenge telehıkaıany tamashalaýǵa kedergi keltiredi. Al eń basty kemshiligi – keıipkerleriniń rýhanı jansaraıynyń taıazdyǵy ashyqtan-ashyq, ap-aıqyn ańǵarylyp turýy. Kóterlip otyrǵan áleýmettik taqyryptarynyń deńgeıiniń usaqtyǵy tipti jaǵa ustatady. Osy ispettes arzan alaıda, otbasylyq-týysqandyq sıpatty búrkemelenip, jamylǵan týyndylar tym kóbeıip ketti. Nátıjesinde qoǵam arasynda rýhanı dástúrli otbasylyq qundylyqtar nasıhattalýdyń ornyna, kerisinshe jalyqtyryp jatyr. Mysaly, kúni boıy jastarǵa otbasy degen sózdi myń qaıtalaı berse, olar eshýaqytta otbasy qurmaıtyndaı psıhıkalyq jaǵdaıǵa dýshar bolar. Budan góri otbasylyq qundylyqtarǵa basqasha qyzyqtyrý tásilimen kórsetpek lázim. Mysaly, koreı serıaldarynda “Sen otbasyn qur!” degen dańǵaza naýqanshyl uran baıqalmaıdy, áıtkenmen, baıyptylyqpen jáne tym-tyrys “obstanovka” –da beınelegengen kúndelikti otbasylyq qarym-qatynastar quddy bir sıqyrly jaıma-shýaq álem syqyldy kórinip kete barady. Ásirese, shaı ishkenderin aıtsańdarshy! Bir-birine bastaryn qatty ızep, baıaý ǵana kese usynǵandaǵy tustaryn kóz aldyńyzǵa elestetińizshi. Bul detal- koreı, jalpy shyǵys fılmderine jarasady, sebebi atalmysh detalder -olardyń tól ulttyq naqyshynyń kórinisi. Eger týra osyny aǵylshyn, nemis nemese belgııalyq rejısser paıdalansa, tym jasandy, “falshıvo” orynsyz kóriner edi. Máselen, Amerıkanyń kez kelgen teleserıalynda ábden jaýyr bolǵan úlken júk kóliginde sıgara tartyp, vıskı iship otyrǵan beti tabaqtaı (qaltasynda eki tapanshasy bar) júrgizýshi jol jıegindegi dámhanaǵa toqtap, esikti teýip ashatyn epızod tym qurymaǵanda bir ret bolsyn kezdesedi. Endi Siz elestetińizshi, eger dál osy epızodty ıran nemese arab rejısseri paıdalansa, qanshalyqty orynsyz ári masqara kóriner edi!!! О́ıtkeni, kórermen arab elderinde ishimdik ishýge qatań tyıym salynǵan, tipti esikti teppek túgili, qatty ashýdyń ózi beıádep, kerek deseńiz haram dep esepteletinin biledi. Aıtpaqshy, bul da Arab elderiniń ulttyq naqyshy hám ony olardyń kınolarynan únemi ap-aıqyn kóre alamyz.

Al bizde she? Qazaq ulttyq naqyshtary, onyń ishinde maqtanarlyqtaı ózimizdiń jergilikti yrym-joralǵylardyń ózi baıqaǵan adamǵa elimizde keń taralǵany jáne biregeıliligi belgili. Mysaly, Májıt Begalın, Sháken Aımanov, Sultan Qojyqovtyń kıno týyndylarynan sovettik lepten góri, ulttyq lep kóbirek esedi. Sháken Aımanovtyń “Atameken” fılminiń alǵashqy kadrynan-aq, tek dombyra úni estilip qana qoımaı, barlyq beıne – qazaqy sımvolıkaǵa toly: aýyl estetıkasy, sylaqty aıaqpen ıleý, aqsaqaldyń dana únsizdigi jáne kadrdaǵy sary dala keńistiginiń óte oryndy ári aıryqsha úılesimdi kórinis taba bilgeni t.b. Árıne, Japonııanyń Segýn dáýirinen kele jatqan eki myń jyldyq dástúrshildigimen jarysýǵa – erterek, desek te, bizdiń ulttyq erekshelikterimizdi joq dep atýǵa eshqalaı kelmeıdi. Áıtse de, kıno salasynda ulttyq naqysh turmaq, keıde ómir qısyny, logıka qısyny tabylmaı jatady. Muny keıbir rejısserlerdiń darynysyzdyǵyna, keıbir prodıýserlerdiń jaýapkershilikteriniń joqtyǵyna jáne sapaly zamanaýı tehnıkanyń tapshylyǵyna silteı salýǵa bolar edi. Biraq, bul máseleniń baqandaı 25 jyldyń ishinde tym baıaý sheshilip kele jatqandyǵy – qazaq kınematografııasynyń “sıstemnaıa problema”ekendigin dáleldep tur. Atalmysh másele neden týdy? Rejısserler qabiletsiz ssenarısterge silteıdi, ssenarıster darynsyz rejısserlerge silteıdi, rejısserler men ssenarıster áńgúdik prodıýserlerge qosyla silteıdi. Al prodıýserlerdiń pikirinshe: “Bizdiń kórermenniń talǵamy áli ósken joq!” deýmen álek. Kórermennniń kópshiligi áli kúnge deıin joǵary talǵamdy ulttyq kıno týyndylaryn sarǵaıyp, asyǵa kútip otyr... Al meniń oıymsha barlyq másele – csenarıster men rejısserlerdiń ulttyq naqyshty túsinbeýi nemese túsingisi kelmeýi, mensinbeýi, kerek deseńiz tipti múlde-múlde nazarǵa almaýynda bolyp tur. Olar ulttyq naqyshty joqtan izdeıdi. Ábilqaıyr zamanyn qazbalaıdy da otyrady, odan qalsa Jánibek zamanyna barynsha úńiledi, al shynaıy ulttyq naqysh – qazirgi zamanda, kánigi halyq arasynda aman-esen júr! Shamasy osyny búgingi óner qaıratkerlerine súıinshilep jetkizý kerek!!!

Endi “Egiz ǵumyr” telehıkaıasy týrasynda bir aýyz sóz aıtsaq, serıaldyń rejısseri Qanaǵat Qurmanǵazyuly – Tımýr Bekmambetov pen Ermek Tursynov syqyldy múıizi qaraǵaıdaı shetel festıvalderine qumar-aq emes, Baıan Esentaeva men Nurlan Qoıanbaev syndy tym jeńil komedııalarǵa da ǵashyq emes, demek, Qanaǵat myrzanyń búgingi qazaq kınematografııasynda ózindik dara joly bar. Synshylar aıtýy múmkin: “Ol da ekshnge qyzyǵady ” dep. Degenmen, ol tipti sol ekshnniń ózinen ulttyq naqysh pen óziniń qoltańbasyn ylǵı izdeıtinine bek senemin! Eń bastysy, osy baǵytta kásibı ósý múmkindigi bar. Endi sol bir múmkindikti paıdalansa bolǵany.

Atalmysh telehıkaıadan ulttyq qazaqy naqyshty, áleýmettik shynaıylyqty, baıandaý, beıneleý qısynyn kóremiz degen ıgi nıet bar. Buıyrsa, aǵylshyndardyń “Sherlok”, amerıkalyqtardyń “Igra prestolov” syndy álem boıynsha básekege qabiletti, shytyrman sıýjeti asa mazmundy ári tereń júıelengen sıpatqa ıe, oqıǵa jelisi tiri hám shynaıy ómirge toly (tipti, sıýjet fentezı bolsa da), ári ár detali men dıology kórermenge nanymdy, tili shuraıly, jandy týyndy bolar dep sendik! Sebebi, “Araı Medıa Grýp” JShS-niń bas prodıýseri – Aıgúl Qydyrǵalıqyzynyń yqtııarlyǵy men iskerligine ári stýdııa dırektory – Almas Bolatulynyń jáne jalpy barsha túsirilim tobynyń serıal fınalyn daıyndaýdaǵy kásibıligine de úmit artyp otyrmyz. Ýaqyt kórseter...

Rıza Ysqaq

Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.

Banner

Pikir qaldyrý

pikir