• USD 378.65
  • EUR 430.07
  • RUB 6
  • CNY 55.1
19 Qyrkúıek, 03:00:07
Shashyrap júrgen qazaqty búgin kóshirip almasaq, erteń joǵaltyp alýymyz múmkin

25 Tamyz, 2019 Aımaqtar

Eline tutqa bolǵan - Batyrbek datqa

Qazaq tarıhynda izgilikti isimen sońyna óshpes iz qaldyrǵan tulǵalar az emes. Sonyń biri de biregeıi 1795-1885 jyldary ómir súrgen–Batyr datqa. Qazirgi Jambyl oblysynyń aýmaǵynda ǵumyr keshken atpal azamattyń eldiń azattyqqa qol jetkizý jolynda sińirgen eńbegi ushan teńiz. Sondyqtan da datqa kesenesi Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵan «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» jobasynyń óńirlik balama nsuqasynyń tizimine alynǵan dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi. 

Týǵan jerdiń tarıhynda onyń táýelsizdik jolynda janqııarlyǵymen iz qaldyrǵan tulǵa eskertkishi Jýaly aýdanyndaǵy Kúreńbel, Qońyrtóbe aýyldarynyń mańynda ornalasqan.Kesene shaǵyn tóbeniń ústine soǵylǵan. Onyń alty qyrly qabyrǵasy kúıdirilgen kesekten órilgen. Qabyrǵalarynyń uzyndyǵy – 2,8, bıiktigi 6 metr bolady. Al tóbesi alty qyrly metall kúmbezben jabylǵan.

Batyrbek datqa – Shinet batyrdyń nemeresi, ataqty Rysbek batyrdyń úlken uly. Halyq jadynda qoqandyqtarǵa qarsy halyqtyń múddesin qorǵaǵan jaýynger ári saıasatker retinde saqtalǵan.

Batyrbek Rysbekuly el, rý arasynda asa bedeldi tulǵa retinde qalyptasyp, óńirdegi qoqan bıligi ústemdik quryp turǵan shaqta «datqa» degen shen ıelenip, el basqarý isine aralasqan. Dál osy tusta soltústikten kılikken orystyń áskerı basshylarymen til tabysyp, beıbit kelisimderge kelip, óziniń kóregendigimen daralanady.

Batyrbek Rysbekuly Ońtústik óńirdegi Baızaq, Shoqaı, Sapaq syndy bedeldi el basqarǵan tulǵalarmen zamandas, istes bolyp, zaman aǵymyn jaqsy sezingen rý basylarynyń qatarynda boldy. О́z zamanyndaǵy saıası-áleýmettik máselelerge qyzý aralasyp, halyq taǵdyryna ara túsken qoǵam qaıratkeri retinde de el aýzynda aıtylyp júrgen ańyz áńgimelerdiń jelisine arqaý bolǵan keıipkerge aınalǵan. Esimi sol zamannyń shyndyǵyn sýrettegen aýzy dýaly ataqty aqyndar jyrynan da oryn alyp, sóz bolýy tegin bolmasa kerek. Shóje, Súıinbaı, Maılyqoja, Mádeliqoja jyrlarynda sýrettelgen Batyrbek datqa beınesin tanyp-baǵalaýy sonyń mysaly. Orys generaly Chernıaev: «Bul kisilerdiń arasyndaǵy Batyrbek datqa – men úshin óte qupııa tulǵa. Islam dinine, salt dástúrine óte berik. Orystardy jat dindiler deıdi. Basqa datqalarǵa qaraǵanda ońtústik óńirde halyq arasynda ataq-abyroıy óte zor, buny ózge datqalar da ashyq moıyndaıdy», dep minezdeme bergen.

Batyrbek Rysbekulynyń atqarǵan isi el-jurtyna maqtanysh, erligi súıinish, esimi el azamaty retinde halyq sanasynda saqtalǵan.

Qate tapsańyz, qajetti bólikti tańdap ctrl+enter basyńyz.

Banner

Pikir qaldyrý

pikir